Vandaag lezen we in de krant dat de pensioendienst hoogbejaarden met recht op inkomensgarantie grondig controleert.

Wat is de inkomensgarantie voor ouderen (IGO) precies?

Mensen met recht op inkomensgarantie hebben in hun carrière niet genoeg rechten opgebouwd om een volwaardig pensioen te ontvangen. Ze hebben dus niet voldoende gewerkt of hun overleden partner of zijzelf waren zelstandige. Die mensen laat de overheid niet in de kou staan en dus krijgen ze een pensioen dat een pak onder het minimumpensioen ligt.
Maar in ruil mogen deze gepensioneerden niet langer dan 1 maand per jaar in het buitenland verblijven. Ook bij het verlenen van leefloon geldt deze regel.

Verstrengde controles op verblijf in het buitenland

In juni van dit jaar meldde de federale regering dat het verblijf in het buitenland strenger gecontroleerd zou worden. Laten we ervanuit gaan dat de beslissing er gekomen is omdat de pensioendienst vele zaken van fraude had vastgesteld.
En zo dus kwam er een controlemechanisme dat erop moest toezien of mensen in het buitenland verbleven of niet.

Hoe verloopt zo een controle?

Stap 1: een postbode meldt zich tot drie keer aan bij de gepensioneerde. Als de gepensioneerde de deur niet open doet in een van die drie keer, volgt stap 2

Stap 2: de postbode laat een brief achter die binnen de vijf werkdagen moet teruggestuurd worden naar de pensioendienst en ondertekend worden door een beambte van de stad.

Stap 3: is dit gebeurd dan blijft de IGO lopen. Gebeurt dit niet dan wordt de IGO geschorst

Dat ziet er op het eerste zicht wellicht een sluitende controle uit waar mensen verschillende kansen kregen om hun situatie recht te zetten. Maar in de praktijk is deze controle allesbehalve sluitend. Want om te beginnen staat natuurlijk nergens in de wet dat een gepensioneerde met inkomensgarantie thuis moet zijn om de deur te openen voor een aanbellende postbode.
Wij zagen hier bij het OCMW de afgelopen maanden bijzonder veel mensen komen aankloppen die geschorst waren op hun IGO terwijl ze naar eigen zeggen wel in het land waren. Met alle verhalen die wij hier horen, kunnen we ondertussen een boek schrijven. Maar een ding staat als paal boven water: het controlemechanisme deugt niet.

Bloemlezing uit de vele verhalen

Ik heb een cliënte in begeleiding die een appartement huurt bij de sociale huisvestingsmaatschappij. De bel in haar blok was drie weken stuk, wordt ook verklaard door de huisvestingsmaatschappi. En je kan het al raden: de postbode bood zich net in die drie weken tevergeefs aan. Hij liet inderdaad een brief achter, maar toen ging mijn cliënte van donderdag tot maandag logeren bij haar kleinkinderen in een andere provincie. Ze kon haar bewijsdocument niet tijdig terugsturen naar de pensioendienst en werd dus geschorst op haar IGO. Met bewijsstukken en twee bezoeken aan de dienst kon mevrouw de schorsing wel teniet doen. Maar we zijn inmiddels eind januari en tot op heden heeft zij haar pensioen nog steeds niet ontvangen.

Ander voorbeeldje: een koppel cliënten ontvangt elk een IGO. De vrouw werd gecontroleerd zoals hierboven beschreven en deed alles om in orde te zijn. Meneer heeft naar eigen zeggen nooit een bezoek van een postbode ontvangen, noch een brief. Meneer werd geschorst. Volgens de pensioendienst is het het woord van de postbode tegen het woord van de cliënt. We weten niet wie de postbode is, maar hij is in elk geval niet beëdigd.

Verder horen we veel verhalen over mensen die in het ziekenhuis lagen tijdens de controle en ook bij hen werd ten onrechte het IGO geschorst. EEN VERBLIJF IN HET ZIEKENHUIS.
De controle houdt geen rekening met gezondheidstoestand van de gepensioneerde. Dus een tachtigjarige dient zich ook door weer en wind te verplaatsen om zijn aanwezigheid te bewijzen.

Hulp van het OCMW

Geschorste gepensioneerden die hun weg een beetje kennen, komen langs bij het OCMW. Als sociaal financieel onderzoek uitwijst dat zij recht hebben op leefloon als voorschot van IGO of tijdens schorsing van het IGO, krijgen ze leefloon. Bovendien krijgen ze zo hulp om de schorsing aan te vechten. Maar ik moet u niet vertellen dat het plegen van zo een onderzoek, het schrijven van een verslag om goedkeuring te krijgen voor het verlenen van financiële steun en het regelmatig contact opnemen met de pensioendienst om stavaza van het dossier te kennen heel veel werk vraagt.

Sop op de kolen

Volgens recente cijfers werden 87% van de geschorste gepensioneerden ten onrechte geschorst. Zij hebben dus ten onrechte een maand geen inkomsten gehad of gingen langs bij het OCMW waar een hele administratieve molen in gang werd gestoken voor niks. En bovendien ten koste van andere cliënten want de tijd die we steken in het oplossen van een ten onrechte probleem, kunnen we niet in andere mensen steken. Ik vraag me echt af of deze controlemechanismen het sop op de kolen wel waard zijn. Als slechts 13% van de geschorsten terecht geschorst worden en 87 niet. Hoeveel brengt dit dan op en vooral: hoeveel kost het de overheid om al die ten onrechte beslissingen terug recht te trekken?

Nog een kleine kanttekening. Blijkbaar is de burger ervan overtuigd dat het vooral buitenlanders zijn die met ons geld in hun land gaan wonen. Dat percentage zal dan gezien de controle nogal meevallen, lijkt me. En deze vorm van fraude willen aanpakken is dan wel heel nobel, maar aan de verhalen en het aantal aanmeldingen bij het ocmw te zien, zijn toch vooral de mensen die het spel eerlijk spelen de sigaar.

Wat moet er gebeuren?

Als uit cijfers blijkt dat controle echt nodig is, dan is het tijd voor een ander en eerlijk controlemechanisme. Eentje die zorgt dat de informatie van ziekenhuizen meteen bij de FOD pensioenen belandt zodat zieke mensen niet ten onrechte worden geschors
Verder lijkt het me ook zinvol om mensen in slechte gezondheidstoestand en 75+ vrij te stellen van controle en alle anderen pro-actief te laten bewijzen dat zij in het land verblijven (bijvoorbeeld met maandelijkse meldingsplicht via briefverkeer), in plaats van via een postbode die niet eens beëdigd werd.