Gisteren bereikte ons via verschillende kanalen het nieuws dat een aantal drenkelingen vermist waren voor de kust van De Panne. Het ging om mensen op zoek naar een toekomst in het Verenigd Koninkrijk. Mensen die ten einde raad in een laatste wanhoopsdaad het ruime sop kozen in de hoop zo in het Verenigd Koninkrijk te raken.
Het was niet lang wachten op reacties van de burger. Sommige vol droefnis, anderen redelijk harteloos en nog andere reacties op het randje (of er ver over) van racisme. Van onbegrip tot ontmenselijking. Woorden zijn gauw getypt zo ’s morgens aan de ontbijttafel bij het nuttigen van een verse kop koffie, zo bleek. En niet veel later kwam er gelukkig reactie uit verschillende politieke hoeken. Maar wat mij betreft is het kwaad allang geschied. Al van lang voor deze reacties.

Ik weet niet of u het zich nog herinnert, maar voor de komst van sociale media schreven burgers vaak ook naarstige reacties op krantenartikels of reportages. Ze namen een brief, schreven hun opinie en stuurde die op naar de betreffende redactie. Daar moest je als burger nog wel wat moeite voor doen en dus wikten en wogen mensen hun woorden voor ze een postzegel op een envelop plakten. Er waren ongetwijfeld uitzonderingen. Gefrustreerde zielen zonder filter die uit razernij op een brief pleurden “dat ze die transmigranten maar beter laten verdinken”. Maar geen enkele redactie die het in zijn hoofd zou halen om dergelijke woorden te publiceren in de krant.
Maar de tijden zijn veranderd. Je hebt tegenwoordig geen envelop meer nodig om je mening rond te spuien. Gewoon een smartphone en internet en je kan ongefilterd en vanachter je scherm neerpennen wat er in je op komt.

Reacties op krantenartikels gaan vaak niet over de inhoud, want voor veel kranten moet je betalen.

En dat is nog niet alles. Reacties op krantenartikels gaan vaak niet over de inhoud, want voor veel kranten moet je betalen. Maar het zijn vaak antwoorden op de titel. Die vaak niet eens de lading van de inhoud dekt, maar dient omdat we zouden verder klikken en toch een abonnement zouden nemen op de krant. Ik vraag me vaak af of het werkt, die zogenaamde clickbaits. Of ze werkelijk zorgen voor een grotere omzet. Of een facebooktijdlijn vol ranzigheid voldoende opbrengt aan de aandeelhouders.
Je voelt al in welke richting ik dit stuk wil laten evolueren he? Want wie haat spuit of vindt dat mensen maar moeten verdrinken in de Noordzee is natuurlijk zelf verantwoordelijk voor zijn daden. Maar wie op sociale media een forum creëert waar mensen vanuit hun buik ongefilterd hun mening mogen poneren, moet eigenlijk ook gewoon zorgen voor de nodige handhaving. Er zijn regels en wie ze niet respecteert, die vliegt.

Tijd dat de media zich eens wat meer gedragen als cafébazen

Vergelijk het gerust met een cafébaas die wat hommeles meemaakt in zijn kroeg. Die zet zijn vaste klant buiten als die het te bont maakt. En ja, ook de cafébaas wil een grote omzet draaien en neemt dan ongetwijfeld een risico. Maar toch doet hij het. Terwijl op facebook de reacties vaak blijven staan.
“Dat moet nogal voldoening geven aan de journalisten van het desbetreffende artikel” denk ik dan. Die gaat vast dagelijks met heel veel arbeidsvreugde aan het werk om dan te ontdekken dat mensen volledig het fatsoen kwijt zijn geraakt in de reacties op al zijn inspanningen.
Dus ja, ik vind dat de verschillende media zich wat meer moeten gedragen als cafébazen die niet willen dat er gevochten wordt in hun bar.

Maar naast de media zijn we zelf ook verantwoordelijk. Zelf ken ik mensen die op sociale media best wel onfatsoenlijk uit de hoek komen. Maar als je die mensen in het echt ziet, is hun mening vaak een pak genuanceerder. Ik probeer zelf ook altijd mensen te wijzen op hun roekeloze uitlatingen. Of ik het nu eens ben of niet, of het nu in real life is of op sociale media. Want anders wordt het normaal en mijn diep geloof in de goedheid van de mens dwingt me ertoe te denken dat mensen niet van nature slecht zijn, maar het slachtoffer worden van normvervaging. Dus ja, blijven reageren.

Er zijn weinig politici die zich echt iets aantrekken van de tone of voice van hun volgers

En tenslotte kijk ik ook eens in de richting van politici of ze nu links, rechts, centrum, blauw of pimpelpaars met azuurblauwe stippen zijn. Er zijn weinig politici die zich echt iets aantrekken van de tone of voice van hun volgers. Ik denk zelfs dat ze ze niet eens lezen. Zo hard bezig met likes scoren en de achterban bekoren. Maar als zo’n politicus op twitter in discussie is met een opponent. Krijgt hij soms versterking vanuit de achterban die met degoutante tweets de opponent proberen neer te sabelen. Het aantal keer dat politicus x de achterban wijst op onfatsoenlijk gedrag is op 1 hand te tellen. En beschouw het een beetje kinderachtig, maar zo bevestig je alleen maar het gedrag. Zo wordt schelden en tieren genormaliseerd. En zeg eens, wie wordt daar nu echt beter van?