In de voorlopig laatste aflevering van Labels gaat Yassine Atari op bezoek bij twee dakloze jongeren. In een kwartier geeft hij een accuraat beeld van hoe het voor dakloze jongeren is om elke dag te moeten zoeken naar onderdak, niet weten of je ergens binnen kan, kraken en uitzichtloosheid. En hoe ze zo vaak door de mazen van de hulpverlening glippen of de hulpverlening die doodeenvoudig niet toereikend genoeg is voor deze jongeren want er zijn gewoon te weinig betaalbare woningen.

We maken in Labels kennis met Liam die door vzw Homie duidelijk aanklampend geholpen wordt. Zijn begeleider Musti neemt hemt quasi aan de hand vast om hem stappen in de juiste richting te laten zetten. En met succes want op het einde van de aflevering komt Musti met het verlossende nieuws dat er voor Liam een woning is en begeleiding door het OCMW.
Maar de andere jongen Matthias heeft minder geluk. In zijn stukje werd niet gesproken over een instantie die hem helpt of aanklampende hulpverlening. Uit zijn verhaal leek naar boven te komen kwam dat hij er door vooral schaamte helemaal alleen voor staat. Vijf nachten in de nachtopvang en dan drie buiten. Dat is het patroon van deze 21 jarige jongen.

Hoewel ik ondertussen als maatschappelijk assistent zelf al wel wat gezien en gehoord heb, werd ook ik heel stil na de aflevering van Labels. Want ik praat veel met daklozen, probeer hen de moed niet te laten opgeven of lobby voor hen bij andere organisaties. Maar ik betreed zeer zelden hun leefwereld. Niet omdat ik niet wil, maar vooral omdat ik niet kan door de dossierlast. En soms denk ik dat het net daardoor is dat er daklozen door de mazen van het net glippen en zogenaamde zorgvermijders worden.

De dossierlast van maatschappelijk assistenten, sociaal werkers in het middenveld en zelfs arbeidsbegeleiders bij de VDAB, het zijn politieke keuzes.

En ik hoor ze graag, de alombekende riedeltjes van “Die jongeren moeten gewoon gaan werken”. Maar zo simpel gaat dat niet om verschillende redenen. Eenvoudige vragen als: Als je ’s morgens niet weet waar je ’s avonds zal slapen, waar moet je dan je spullen leggen? Bijvoorbeeld of hoe kan je bij zoveel stress uberhaubt functioneren in een werksetting?
Wie blijft gezond na een nachtje slapen in de kou?
Of complexer als: wie geen adres heeft, heeft geen identiteitskaart en wie geen identiteitskaart heeft, kan geen contract laten opmaken bij een iterim.
Veel daklozen werden natuurlijk niet zomaar dakloos. Meestal gebeurde het op een moment dat zij hun huur niet meer konden betalen. En wie zijn huur niet meer kan betalen, heeft vaak ook andere schulden. Dus van zodra iemand dakloos terug een huis vindt, staan er gerechtsdeurwaarders aan de deur en is het niet meteen het einde van de miserie, maar voor sommigen zelfs nog maar het begin.

Dus neen, dakloosheid los je niet op door gewoon te gaan werken. Dakloosheid los je op door te zorgen dat iedereen een betaalbare woning heeft. En dat kan op dit moment enkel met op zijn minst evenveel sociale woningen als dat er gezinnen recht op hebben. Zodat die mensen niet meer hoeven te zoeken in het segment van de huurmarkt die eigenlijk bestemd is voor mensen met een iets hoger inkomen. Het haalt de druk van de vastgoedmarkt. En dat zal er zelfs voor zorgen dat jij, die hopelijk nooit in dakloosheid zal belanden toch een faire prijs betaalt voor je woning.

En dakloosheid los je op door gerichte hulpverlening. Mensen die de kwetsbare jongeren bij de hand nemen en met hen het traject bewandelen zodat ze er niet meer moederziel alleen en eenzaam voor staan.  Een musti voor elke dakloze dus.

Dat zeggen en schrijven wij niet zomaar. Het is vijf voor twaalf. Het aantal jonge daklozen stijgt elk jaar fenomenaal en voor wie daar niet wakker van ligt, doet volgende boodschap dat misschien wel: Hoe meer mensen in de armoede, hoe slechter voor de algemene welvaart van ons land.